Cara

Dyma hi’n wanwyn eto! Ac mae 2026 yn hedfan heibio. Beth fydd gan y flwyddyn i’w gynnig, tybed? Ydych chi’n un i wneud addunedau neu roi her i chi’ch hun ar ddechrau’r flwyddyn? Mae Esyllt Jones wedi dechrau ar yr her a hanner o dacluso a chael gwared ar bob math o drugareddau sy’n llenwi’r tŷ. Darllenwch ei hanes ar dudalen 42 ac mewn blog ar wefan Cara. Neu efallai eich bod yn herio’ch hun i gadw’n fwy heini. Mae gan Elin Wyn Williams gynghorion ar dudalen 48. Beth am ddysgu iaith newydd? Efallai y bydd Malika Jones, sy’n wreiddiol o Kazakhstan ond sydd wedi symud i Gymru ac wedi dysgu’r Gymraeg, yn eich ysbrydoli! Ewch i dudalen 20 i ddarllen ei hanes. Mae’r dyddiadur yn llenwi â digwyddiadau yn…

Gyda 2026 fel cae mawr gwag o’n blaene ni, ma ambell berson yn ffindo hynna tamed bach yn daunting. Ond fi’n JOIO edrych mlân, fi ar ’y ngore yn cynllunio pethe fydd yn hwyl i neud yn y dyfodol. Felly, fel teulu o bump gyda thri person bach dan 5 oed, beth yw’r cynllunie mawr ’na eleni? Bob blwyddyn ers geni Wini yn 2021, ni wedi bod ar wylie i’r haul, i Sbaen a Phortiwgal, a’r rheini wedi bod yn wylie ffantastig, gyda Mam a fy chwiorydd gyda ni. Ni wedi mynd fel un grŵp i aros mewn tŷ mawr, ac er bod y gwylie yn brysur a swnllyd, ma pawb wedi helpu’i gilydd drwy’r wythnos i neud yn siŵr bod pob un yn ca’l amser i ymlacio am un…

Yn y Gogledd Uchel (the High North) y rhanbarth Arctig o bwys strategol sy’n cynnwys rhannau o Unol Daleithiau America, Rwsia, Canada, Norwy, y Ffindir, Sweden, Denmarc, Gwlad yr Iâ a’r Ynys Las (Greenland) – mae tensiynau geowleidyddol yn cynyddu wrth i wledydd edrych am adnoddau craidd naturiol a chronfeydd mwynau hanfodol ar gyfer economïau’r dyfodol. Mae newid hinsawdd yn gwahanu’r rhew ar gyfradd anghymesur, gan agor llwybrau môr newydd a datgelu cronfeydd o fwynau sy’n allweddol i dechnolegau glân. Ar 21 Ionawr 2026 yn Fforwm Economaidd y Byd yn Davos, dywedodd Arlywydd yr Unol Daleithiau, Donald Trump, ei bod hi’n bryd i’r Unol Daleithiau a’r Ynys Las drafod cytundeb a fyddai’n rhoi mwy o fynediad economaidd a strategol i’w wlad at adnoddau’r ynys. Mae’r cynnig hwn wedi creu tensiynau…

BYD BETHAN Pan gerddais i mewn i’r Senedd am y tro cyntaf yn 2007 fel y fenyw ieuengaf erioed i gael ei hethol, roedd y Siambr yn teimlo fel byd gwahanol iawn. Roeddwn i’n 25 oed, yn llawn cyffro, ac yn credu’n gryf y dylai gwleidyddiaeth edrych a swnio fel y cymunedau y mae’n eu cynrychioli. Bron i ddau ddegawd yn ddiweddarach, wrth i ni agosáu at etholiad nesaf Senedd Cymru ar y 7fed o Fai, nid yw’r genhadaeth honno erioed wedi bod yn bwysicach. Nid etholiad cyffredin mo hwn. Gyda 96 o aelodau ar fin hawlio’u seddi dan system newydd, mae gennym gyfle seismig i drawsnewid deinameg grym yng Nghymru. Mae cryfder ein democratiaeth yn dibynnu ar y merched sy’n barod i fod yn gydwybod i’r genedl – o’r…

Sut a ble a phryd wnaethoch chi gwrdd? Rhian: Fe gwrddon ni’n ôl yn 1979 yn Aberystwyth. Roeddwn i’n fyfyriwr Drama yn y brifysgol ar y pryd ac wedi dod yn ffrindiau gyda Nia Samuel, chwaer Aled. Daeth Aled i Neuadd Pantycelyn er mwyn cael coffi am ddim. Roeddwn i’n meddwl ei fod braidd yn od ar y pryd. Aled: Roeddwn i wedi dechre gwaith fel dylunydd gyda’r Urdd yn Aberystwyth, ac fe gwrddais i â Rhian ar ôl gwaith un diwrnod, mewn coridor ym Mhantycelyn. Pa mor sydyn ddablygodd eich perthynas? Rhian: Brawd un o’m ffrindiau gorau fu Aled am sbel nes i’n llwybrau groesi eto yng Nghaerdydd. Roeddwn i wedi ei weld o bell yng nghantîn y BBC, pan oeddwn i’n aelod o gast Pobol y Cwm, ac…

Yn fy ngholofn flaenorol, gwelsom sut roedd adeiladwyr a phenseiri yng Nghymru yn edrych ar adfeilion hynafol Rhufain a Gwlad Groeg am ysbrydoliaeth ar gyfer eu tai Neo‑Baladaidd a Neoglasurol. Roedd y steiliau hyn yn hynod boblogaidd drwy gydol y cyfnod Sioraidd (1714–1837). Fodd bynnag, o ganol y ddeunawfed ganrif ymlaen dechreuodd rhai adeiladwyr edrych yn agosach at adref am ysbrydoliaeth, yn benodol ar adfeilion adeiladau Gothig o’r cyfnod canoloesol ym Mhrydain, sef 1066–1485. Ysgogodd hyn lawer o adeiladwyr i godi’r plastai castellog y byddwn yn eu harchwilio yn yr erthygl hon. Yng nghanol y ddeunawfed ganrif, cyfnod dechreuad y mudiad Rhamantaidd, aeth hynafiaethwyr – boneddigion a chlerigwyr oedd wedi derbyn addysg ffurfiol – ati i ymchwilio i’r adfeilion canoloesol yn eu milltir sgwâr, gan gynnwys abatai, mynachlogydd, eglwysi a…