Table of contents for Deasachadh 14 - An Dùbhlachd 's Am Faoilleach 2024 in LUD

Chonnaic mé rudaigin mí-cheart thuas ar an eadarlín cúpla lá ó shoin anois, agus cha rabh mé sásta le sin, agus cha rabh sin cóir agus ceart fosta. Bha sin thuas ar Google leis an t-ainm Fíor Gaedheal, agus dubhairt sin tá an t-ainm le daoine le Gaedhealg acu ‘mháin; ach chan fhuil sin fíor agus chan fhuil sin cóir agus ceart! ‘S an ainm Fíor Gaedheal nó na Fíor Gaedheil an-mhór san stair na n-Gaedheal agus a’ Ghaedhealtachd. Thánaig sin san obair isteach san Tairngreachtaí Cholm Cille nuair a sgríobh nó dubhairt é faoi bhiodh na Fíor Gaedheil dhíbireachta trasna na dtonnta go tíreanna ‘s talaimh Gallda trasna na domhain, ach fillidh iad chun abhaile ‘na dhiaidh bliadhanta fada ‘gus tiocaidh iad chun abhaile ‘s trasna na domhan, as…

Cén Fáth Gaeilig? LUD - 09-23 Sgríobh Gráinne Ní Chaimbeul an artagal ansuimiúil seo. 'S sin faoi bean Ghaedheal ann san Ghaedhealtachd Úr amach as an Seann Ghaedhealtachd, agus sgríobh sí faoi 'foghluim Gaeilig ann san Aimearaga 'mach as muinntir mór Gaedhealach. Naobh Phàdruig agus an Eaglais Choptach LUD - 09-23 Sgríobh an t-Athair Dumitru Ichim an artagal anmhaith le chéile faoi fíor stair na Naobh / Naomh Phádraig. 'S an artagal an-speisialta 'gus dochreidte ag an ám amháin. Fíor Gaedheal Mór Ard an Rátha - Saoghal Brian Ó Cianaigh (1877 go 1943) LUD - 09-23 Sgríobh Nodlaig Mac Congail an artagal seo faoi Brian Ó Cianaigh, agus ba sé fear anmhór san Athbheochán na Gaeilig eadar 1893 gu 1930. Agus ba sé dearmadta le cuid mhór go dtí áma…

Tá tinte foraoise ina bhagairt thábhachtach san Oir-thuaisceart Mhinneasóta. Mar sin, tá 'n fhoraoiseacht ina cleachtas tábhachtach annso. Tá baint ag Seirbhís Choillte na Stát Aontaithe, Roinn Acmhainní Nádúrtha na Mhinneasóta, ranna Choillte na Chonntae, 'gus úinéirí talún príobháideacha. Tá daichead acra 'gainn. Is coillte mheasctha iad tríocha cúig acra. Tá gairdíní 'gus limistéir beo-stoic i gcúig acra. Tá dhá shórt fhadhb ag limistéar na choille: an Ghiúis Balsam (Abies balsamea) agus an Ramhdhraighean Coiteann (Rhamnus Cathartica). Is crann álainn é Ghiúis Balsam. Is buaircíneach álainn ghlas dorcha é. Tá boladh milis agus teth ar a roisín. Tá go leor úsáidí aige. Mar sin féin, fulaingíonn sé ráigeanna de péist bachlóige. Is féidir leis seo seachtó cúig faoin gcéad de na crainn a mharú i gceann cúpla bliadhain. Tá go…

Tha ‘n eachdraidh na h-Albannaich Aonaichde nas mhòr ann san pàipearan ùr a’ Séamus Ó Riada. Tha na pàipearan Ua Riada ‘n àite mhath nan eachdraidh rùnnda reabhlaideach na h-Albainn, agus 's aid gun chlò ‘s an rùnnda cuideachd. Bha Séamus Ó Riada (1898 gu 1969) fear mòr san strìgh nan Gàidheal ann san Albainn agus ann san Èirinn. Bha sin fo tamall Glaschu ri linn an Chluaidh Dhearg bho 1915 gu 1934, agus bha ‘n eòlas aige nam pàipearan rùnnda reabhlaideach às seann gluaisceartan. Fhuair cuid mhòr na ceannardan Cairdean nan Duine fo ghabhail orson ceannairc gu brathachadh. Fhuair Tómas Ó Mórdha fo ghabhail orson ceannairc. Agus chuir aid ceathar bliadhan dheug (14) aige gu Camas nam Flùireachan. Bha dligheadair e fhìn cuideachd. Fhuair Raibeart Bhatt agus Daibhidh Ó…

Ciamar a than sibh, Dhomhnuill?"Tha raidio bhrisd!" a thubhairt Uilleim Bioll a’ Dhà Ghunna.'De naigheachd? Gun sgeulan idir!"Stadaigich, a’ ghollaidh!" a caoineadh Pàdraig Ruadh.Chan eil ni aitachairt an traths. Bi sinn tighinn air ais gu h-aithghearr.""Sgairt le sràid-charbad, och ro-àrd-iolaich," a-deir Maighread Bàn.'S math an naigheachd bhigun naigheachd idir."Tha sin a’ tòisich ‘cuir rud ùr oirnne," a thubhairt Ceit a’Chlaidheamh le fhearg oirri. Dar a rinn aid suidhean aca ‘nn a-staigh carbad ùr Sedean, a rinn aid pàirceail shuas san cùl-shràid salach, dh’ fhan ceithrear gaideach ann dar a rinn aid amharcan ortha fhèin leus eagal ‘s breisleach dar a thubhairt aid facail gharbh asta fhèin. Tha ‘n sgeul san baile mòr Bhinnipéig nas diobhar an diugh a-nis mar fhuair tòiseach ùr nam pilearan ann am baile, ‘gus ‘s às…

Air àm fhada o shoin, bha mi aig obair 'peinnteil Eaglais Caitligeach. Fhuair sinn crìoch leis an obair seo. Cha robh fhios agam an eòlas mu sin, agus thill mi chun an Eaglais agus cha robh aon duin' ann. Ach bha mi 'nn a-mhàin fhìn! Chuir mi sgairt chun am fhear, agus thuirt e chugam cha robh leinn 'obair ann a-nis, agus bh' aid seachd mìle 'sam annsein. Agus thuirt e chugam cuiridh e mis' cha robh mi leotha, 'gus cha robh sin gu math mar bha mi 'nn an deireadh am probhaidh annsein. Chaidh mi shuas san cuirt a-rithisd, agus thuirt am breitheamh chugam: "Fhuair thu sè bliadhan orson sin mà bhiodh mi san cuirt san àm sin gun amharas!" Agus chuir e fichead uair eile air an àm…

Le Griogair Labhruidh (Gàilig Bhaile Chaolais) Fonn:Seinnibh leam dàn,Gu nìghneag mo chrìdh,Nìghneag mo rùn 's mo ghràidh;Faicibh am bàt,'S e togail bho thìr,Giùlain mo rìgh bho thràigh. (I)Gailleann is fuachdBàirlinn is stuadh'G èirigh gu cruaidh bhon fhairge;Crònan nan tonn,Òran nan son,Bualadh le fonn gu garg oirr'.Seinnibh leam dàn,Gu nìghneag mo chrìdh,Nìghneag mo rùn 's mo ghràidh;Faicibh am bàt,'S e togail bho thìr,Giùlain mo rìgh bho thràigh. (II)Prionnsa nam buadh,Frasaibh mu ghruaidh,Ainnir mo luaidh a' falbh leis;Rìgh nam fear còir,Dh'fhàg sinn gun treòir,Lèir-chreach is glòir na h-Albann.Seinnibh leam dàn,Gu nìghneag mo chrìdh,Nìghneag mo rùn 's mo ghràidh;Faicibh am bàt,'S e togail bho thìr,Giùlain mo rìgh bho thràigh. (III)Na fiùran bha treun,Bu chliùiteach am beus,Siol nam muc bhreun a mharbh iad;Ach chì sinn an là,Gun cluinn sin mar bhà,Geumnaich an àil gu…