Содержание выпуска: Kruger Gids 2025 — Weg!

Vir hierdie gids was ek drie keer in die wildtuin. Ek kon uiteindelik stap in die koorsboomwoud in die Makuleke-kontrakpark tussen die Luvuvhu- en Limpoporivier wat al so lank op my wenslys is – en verskeie lifer-voëls afmerk. En was weer by ou gunstelinge soos die Nkumbe-uitkykpunt waar jy ’n roofvoël se uitsig het. Ag, en om ’n vuurtjie aan te steek in Letaba en saam met my kinders te gaan soek na waar ’n gebande uiltjie roep... Met hierdie gids wil ons jou help om ’n fantastiese vakansie in die Kruger te geniet. Hierdie uitgawe het meer kaarte as die vorige gidse. Die kaarte dui by elke ruskamp aan op watter paaie jou kans om spesifieke diere (en soms voëls) te sien die beste is. En elke ruskamp se…

1 Sandveld Hierdie sanderige grond is bekend vir sy plantdiversiteit. Dit word ook gekenmerk aan dramatiese sandsteenrante en riwwe in die noorde van die park. 2 Boswêreldsavanne op leiklip Vaderlandswilgwoude en doringruigtes. Wees op die uitkyk vir Sharpe se grysbok, njalas en luiperds. 3 Bossavanne Afhangend van die grondsoort kom mopanie voor in boomof verdwergde bosvorm. Olifante en buffels hou van hierdie veldsoorte. 4 Oop struiksavanne Hierdie veld bestaan meestal uit mopaniestruikveld. Wild is skaars, maar jy sal hulle by watergate sien. 5 Mopanieboswêreld op graniet Hierdie is suurveld en die wild hou nie veel van dié grasse nie. Jy gaan min wild sien. 6 Bosveld en soetweiding Kolle knoppiesdoring- en maroelabome en die gepaardgaande weiding lok ’n verskeidenheid vlaktewild. 7 Lebomboberg Hierdie habitat sluit heuwels, boswêreld en kolle rivierwoud…

Op Kersdag laasjaar het Cathy Dreyer nie aangesit vir skaapboud en klappergrappies nie; sy en haar span het wees renosterkalfies gered. Nuwejaarsdag het hulle nóg een na ’n veilige plek verskuif. In Desember 2024 is 21 renosters in die Kruger gestroop en in Januarie is nog 17 doodgemaak. “Dis moeilik om die spanne gemotiveerd te hou,” erken sy. “Ons word van alle kante af gekritiseer. Mense wil weet waarom die stropery nog nie gestuit is nie; waarom ons nie méér doen nie. Die veldwagters is vodde.” Ná jare se afname in stropingsgevalle het die syfer in Desember skielik geklim. En Cathy – wat in 2021 as die park se eerste vrouehoofveldwagter aangestel is – bevind haarself in die middel van dié krisis. “Mense dink dit is wonderlik om die Kruger…

Op die oewer van die Luvuvhurivier gedenk ’n inligtingsbordjie die graf van Hosi (hoofman) Khamba (1777-1832), stigter van die Makulekegebied. Volgens die bordjie was Khamba deel van die groter Van’wanati-stam wat die gebied tussen die die Soutpansberg en Limpoporivier in die 18de eeu beheer het. Hy het in 1820 noord getrek na die gebied tussen die Limpopo en die Luvuvhu om sy eie stam te vestig. Maar eers moes hy die Vanyayi wat daar gebly het, oorwin. Omdat hy die Vanyayi nes hiënas in die nag aangeval en oorwin het, het hy die naam Hosi Phele gekry. (“Phele” beteken hiëna in Tshivenda.) Daar het destyds verskeie handelsroetes tussen Mosambiek en die binneland van Suider-Afrika hierdeur geloop. Handelaars het hierheen gekom vir produkte soos dierevelle en ivoor. Die gebied is Makuleke…

Skukuza is die bedrywige hart van die wildtuin. Dis ook hier waar ’n treintoer van nege dae genaamd Rondomtalie in 1923 vir ’n nag oorgestaan het – een van die eerste “toerismeuitstappies”in die toe Sabie-wildreservaat. Deesdae het die ruskamp twee ghrênd hotelle, etlike eetplekke, konferensiegeriewe, ’n lughawe en ’n gholfbaan. Pla dit die diere? Dit lyk nie so nie. Papegaaiduiwe raas in die vyebome en bobbejane kom drink skemerkelkies uit die swembad. Die ruskamp is in ’n goeie wildkykgebied. In die winter sien jy dikwels leeus, luiperds, wildehonde, hiënas en toeriste met groot glimlagte op hulle bakkies op die paaie rondom die kamp. i KRY ’N AREND Skukuza se negeputjie-gholfbaan is nie omhein nie; dus kan ’n krokodil by ’n bof vir jou wag. Die baan en geriewe het ’n…

Die mopaniebosse in die omgewing kan dalk jou uitsig effens belemmer, maar hier’s verskeie kolle waar grasvlaktes hulle weg oopbaan en jy troppe buffels en elande kan sien. Die Mopani-ruskamp is een van die“nuwer”ruskampe in die park – dis in 1991 voltooi. Dit het ’n lodgegevoel – introverte sal die huisies wat deur sy eie stukkie bos omring word, waardeer. Die ruskamp is op ’n koppie gebou, met van die rondawels wat oor die Pionierdam uitkyk. Van die restaurant se dek af kan jy die visarende en byna elke soort witreier sowel as seekoeie se kom en gaan dophou. Wie bly in Mopani? Hier woon ’n nonnetjiesuil onder die dak by die ontvangs se ingang en ’n Europese naguil naby die restaurant. As jy in die aand deur die kamp…

Die noorde se paaie en watergate is heelwat stiller as die suide s’n, en as jy op ’n samedromming van voertuie afkom, is dit waarskynlik vir ’n skaars voël eerder as ’n leeu of ’n luiperd. Voëlkykers kan verskeie lifers hier afmerk onder meer die bontpiek, beloogbosbontrokkie, knopsterttroupant, visuil, witpensstekelstert, driebanddrawwertjie... Die noordelikste grens vir menige Suid-Afrikaanse voël sowel as die suidelikste hoek vir voëls wat algemeen voorkom in Botswana, Zimbabwe en Zambië oorvleuel hier in Pafuri wat dit een van die beste voëlkykkolle in Afrika maak! As jy iewers langs ’n stil grondpaadjie ry, voel ’n mens rustig, want jy weet hierdie riviere vloei al vir jare see toe; hierdie bome het al álles gesien. Ja-nee, die voëls en hierdie gevoel is Punda Maria se grootste trekpleister. VOËLKYKERS, LIG…

Die blyplekke word op die webruimte aangedui met ’n spul kodes wat verwarrend kan wees. Hieronder verduidelik ons ’n paar basiese riglyne om jou blypleksoektog te vergemaklik. V dui aan die blyplek het ’n uitsig of is op die rand van die ruskamp, Z dui aan dis rolstoelvriendelik en die getal dui die aantal slaapplekke aan. As julle ’n gesin van vier is en daar is net BD3-huthuise beskikbaar, bespreek dit – by die meeste ruskampe kan jy by ontvangs betaal vir ’n ekstra kind. By van die ruskampe sal die personeel ’n ekstra matras en beddegoed bring. Eerste hier word eerste gehelp: bring dus jou ’n slaapsak en matrassie vir ingeval. Dit geld nie by al die ruskampe nie, maak dus vooraf seker. Olifants het byvoorbeeld geen ekstra matrasse…

EINA! Annemarie du Plessis Vroegoggend by die Tshokwane-piekniekplek vertel toeriste van ’n ystervarkkarkas in ’n kierieklapperboom sowat 4 km suid. Ons het dadelik in die kar gespring en soontoe gery. Wraggies, daar lê ’n luiperd in die mik van ’n tak met die ystervark, of wat daarvan oor was. Skielik het hy uit die boom gespring en in die pad af gestap. Dis eers toe dat ek die twee ystervarkpenne in sy wang gewaar, ’n klein opoffering vir ’n heerlike versnapering. TOERUSTING Canon EOS 6D-kamera; Canon RF 70-200 mm-lens VERSTELLINGS Sluiterspoed 1/1600ste van ’n sekonde; lensopening f4.5; ISO 1 000 annemarie_du_plessis NOENONTBYT Annemarie du Plessis Ons het vroegoggend van Satara af op die S126 op ’n trop buffels afgekom. Hierdie buffel het rustig gevreet en al hoe nader aan die…

“My lewe was nog altyd met die bos verweef,” sê Tinyiko Golele wat grootgeword het op Mtititi-Altein, ’n dorpie naby die Shingwedzi-rivier en net ’n kilometer van die Kruger se grensdraad af. “Ons het 4 km deur die veld skool toe gestap, vuurmaakhout gaan haal en klei versamel vir my ouma, wat ’n pottebakker was. Ons het ál die vrugtebome geken. Soms het roofdiere die beeste doodgemaak en dan het die hele dorpie gaan kyk wat aangaan.” Vakansietye het sy gesien hoe die parkwerknemers per vragmotor huis toe vervoer word. “Ons het hulle gehelp om tasse te dra,” sê sy. “Toe het ek vir myself gesê: Eendag gaan ek vir daardie plek werk.” Tinyiko het in 2002 as ’n student in die park aangemeld. Vandag, 23 jaar later, is sy…

Die naam Berg-en-Dal is in die kol. Hierdie bergagtige landskap in die suidweste van die park het verskeie granietkoppies, wat die plantegroei beïnvloed. Dis oortrek met kierieklappers, vaalbome, rooiboswilge, maroelas, en groter bome soos hardekole in die rivierlope. Het jy al ooit ’n olifant sien “bergklim”? Hier kan jy – kyk mooi al langs die hellings van die koppe. Berg-en-Dal is een van die “jonger”ruskampe en lyk heeltemal anders as die ander. Saam met skouerkussings, uitgaansweetpakke en legwarmers is dit so reg uit die tagtigerjare (dis in 1984 voltooi). Álles is van klinkersteen gebou! Maar die klinkersteenhuise met stoepmuurtjies is meer privaat as die rye rondawels in van die ander kampe. Die kinders kan heelmiddag in die groot swembad Marco Polo speel; hier is ook ’n vlakker poel vir die…

Álmal hou van Onder-Sabie. Herbivore is gek oor die omliggende savannegrasveld. Hulle lok die roofdiere, veral die groot katte, wat weer besoekers en toeriste van reg oor die wêreld lok. Die Sabierivier is ’n trekpleister vir mens en dier. Leeus kom les hulle dors, olifante bad en seekoeie snork. Mense kom sit op die dek van die restaurant en hou al dié dinge dop. “Ek het al van die dek af gesien hoe ’n leeu ’n buffel plat trek,” vertel Bongile Louw, die kampbestuurder. “Daar het so baie mense op die dek gestaan dat ek gedink het dit gaan inmekaarsak!” Asof dit nie genoeg is nie, lê die Sunsetdam skaars 400 m buite die hek waar jy voëlkaperjolle soos ’n buffelwewer wat ’n kleinsingvalk jaag kan dophou. Of kan kyk…

Orpen is ideaal vir mense wat die Groot Vyf wil afmerk, maar nie kans sien vir die samedromming in die suide nie. Jy gaan vroeër moet opstaan of dalk ’n bietjie langer moet rondry, maar as jy iets interessants gewaar, gaan daar hoogstens net een of twee ander voertuie wees. Orpen is geseënd met ’n uiteenlopende landskap. Die H7-teerpad loop verby oewerbos, soetweiding, gemengde boswêreld en granietkoppe. Die soetweiding lok natuurlik verskillende vlaktewild. Op die koppe kan ’n mens soek na klipspringers terwyl koedoes en kameelperde smul aan die blare van die rooiboswilg wat wydverspreid voorkom. In die valleie van die boswêreldlandskap kom daar ook soeter grasse voor. En waar prooi volop is... wag die roofdiere hulle kans af! En as die geluk teen jou is, kan jy altyd Satara…

Shingwedzi is ’n ideale kamp as jy wil wegkruip van skares, in rus en vrede voëls wil soek en in die winter katte wil sien. Aangesien jy teen die Shingwedzi-rivier bly, kan ’n mens massas diere rondom die kamp verwag, al is die rivier nie standhoudend nie. Selfs op die kort 2,5 km-teerpad tussen die kamp en die Shingwedzi-brug kan jy van bobbejane, sebras, bromvoёls, maraboes tot groot katte raakloop. Die bome langs die rivieroewer is indrukwekkend: mopanies, jakkalsbessies, trosvye, hardekole en njalas. Jy hoef nie eens die kamp te verlaat nie – die restaurant en dagbesoekersterrein het wye uitsigte oor die rivier. WAT SÊ DIE MENSE? BISHOP SHILOWA HOOFGIDS: SHINGWEDZI 19 JAAR IN DIE WILDTUIN OOR LEEUS Jy sal in die winter, wanneer water skaars is, hope diere by…

“Dit was ’n onmoontlike droom wat waar geword het. Vandat ek kan onthou, wou ek ’n veldwagter word. “My pa, Gert Loubser, was ’n natuurbewaarder by die Transvaalse provinsiale administrasie (deesdae Limpopo se departement ekonomiese ontwikkeling, omgewing en toerisme). Hy het ’n klomp ou plase in reservate omskep, waaronder die Witvinger- en die Manombe-natuurreservaat. “Ons het onder meer op Giyani en Potgietersrus (Mokopane) grootgeword. My pa het altyd iewers op ’n reservaat gebly en dan het ons vakansies daar gaan kamp. Bedags het ons saam met hom in die veld gery en wild gevang. Ek het my eerste rooibok op een van die reservate geskiet toe ek in st. 5 (gr. 7) was.” Karien het natuurbewaring aan die Technikon Pretoria gestudeer. Na twee jaar van voltyds klasloop het sy haar…

Die Kruger het heelwat bekostigbare blyplek met gemeenskaplike geriewe, maar dan moet jy heelwat goed van die huis af saampiekel, wat kan sukkel as julle besluit om te vlieg – ’n mens kan ook net soveel messegoed in jou klere toedraai. Kitted Africa bied ’n oplossing. Sy bussies is volledig toegerus vir twee mense; van ’n tent, kampstoele en tafels tot handdoeke en ’n sepie! En as jy jou tent staangemaak het onder ’n vaalboom by Pretoriuskop en begin uitpak, verskyn nóg oulike ekstras: ’n koffiedompelpot, sitronella-kers, kamplampie en herlaaibare waaier. Dis amper soos Mary Poppins se handsak. Die toerusting is logies gepak in gemerkte kampkratte wat soos laaie by die agterdeur uittrek. Die kampyskas trek uit by die sydeur. Trouens, dit gaan jou inspireer om oor jou eie kampsituasie…

Krokodilbrug is bedrywig op verskeie vlakke. Die ruskamp is na aan ’n ingangshek – hier’s heelwat verkeer, ook van die lodges van buite af. Hier’s dus baie voertuie, maar ook báie diere. Die ruskamp is op basaltvlaktes met vele natriumhoudende kolle in die laerliggende gebiede wat water goed hou. Wat beteken dit? Heerlike vlaktes vol kort, soet grassies en modderige rolplekke ná die reënseisoen. Dié kombinasie lok olifante, vlakvarke, wildebeeste, sebras en rooibokke. Die akasiabome en -struike lok blaarvreters soos kameelperde en koedoes. En ’n mens hoef nie ver te ry vir aksie nie. Hoewel buffels en renosters skaars is, ding leeus, luiperds en jagluiperds mee vir ’n maaltyd langs die S28, S130, H4-2 en S25. Met die hiënas kort op hulle hakke. En as hulle mae vol is, lê…

Jy kom nie Pretoriuskop toe om die Groot Vyf in een middag af te merk nie. Grasvreters trek hulle neuse op vir die suurgras rondom die ruskamp en boonop is die plantegroei redelik dig met tamaai bome en lang gras. Maar Pretoriuskop is die wildtuin se oudste ruskamp – die eerste dagbesoekers is in 1927 hier toegelaat (drie oornaghutte is in 1928 gebou). Lank voor dit was dit al ’n gewilde oornagplek – Pretoriuskop lê effens hoër bo seevlak; dus was hier minder malariamuskiete en tsetsevlieë as in die omliggende omgewing en was dit effe koeler in die somer. Die ruskamp kry sy naam van die nabygeleë Pretoriuskop wat genoem is na Willem Pretorius, ’n lid van Carel Trichardt se ekspedisie in 1848 om ’n handelsroete van die Oos-Transvaal na…