Inhoudsopgave van April/May 2024 - Weg!

PIERRE SÊ Van die lekkerste dinge in die lewe (vir my altans) is wanneer die natuur en die weer saamspeel sodat jy een van daardie wow!-oomblikke beleef waar tyd en plek vir altyd in jou geheue ingegrif word. Dit kan op die Makgadikgadipanne wees waar jy in die stikdonkerte en stilte na die Melkweg staar, of waar jy van bo Kaappunt af oor die Atlantiese Oseaan tuur terwyl jy vars seelug diep in jou longe intrek. Elkeen van ons het ’n eie trefferlys, en ons wend dit op verskillende maniere aan. As dinge effe rof en gejaagd raak, roep jy só ’n herinnering op net om weer perspektief te kry oor hoe goed die lewe kan wees, en hoe bevoorreg ’n mens is om hier aan die suidpunt van Afrika…

Die voëlkenner LUKAS NIEMAND antwoord: Skopsuile maak gedurende die dag op kamoeflering staat sodat hulle nie maklik deur ander diere waargeneem kan word nie. Veral voëls sal hulle probeer wegjaag indien hulle gewaar word. Foto A wys ’n kenmerkende kamoefleringstaktiek van skopsuile. Hulle slaap teen die basis van ’n vertikale boomstam en sal hulleself daarteen “uitstrek”om beter by die vorm en patrone van die stam en bas in te smelt. Die uil in Foto B moes ’n ander kamoefleringstaktiek gebruik weens die gebrek aan nabygeleë vertikale boomstamme en die “oop”kroon van die boom. Die beste opsie vir die uil was om bloot te “hurk” om soos ’n uitloper van ’n sytak te lyk. Dis moontlik dat die uil in Foto B sy gewone slaapplek moes verlaat en die beste moes…

LUIPERDLESSE In die vorige uitgawe het ons gesels oor hoe strikkameras hulle volwaardige plek in die gereedskapskis vir navorsing en bewaring volstaan en ook die voordele van dié toestelle bespreek. Maar hoe wérk ’n strikkamera? ’n Strikkamera het ’n sensor, lens, flits, en ’n paar knoppies of wysers om verstellings te verander. Dis alles is in ’n kompakte, weerbestande huls verpak. Die meeste strikkameras het ’n passiewe, infrarooi sensor – ’n elektroniese“sneller”wat deur beweging en liggaamshitte geaktiveer word die oomblik wanneer ’n dier voor die kamera verbyloop. Maar dit beteken dat ander dinge ook só ’n kamera kan laat afgaan, soos wanneer die wind die plantegroei in ’n kamera se gesigsveld laat roer. Die gevolg hiervan is duisende“leë”foto’s. In een van Cape Leopard Trust se opnames was ’n enkele madeliefie…

Hippos, a Mongoose and Me: Tales of Rescue and Survival in the Wilds of Africa Deur Karen Paolillo, Penguin Books R300 in boekwinkels Dit Brit Karen Paolillo beskerm reeds die afgelope drie dekades die seekoeie in die Turgwerivier in die suidooste van Zimbabwe. Hierdie boek volg op A Hippo Love Story, wat in 2014 verskyn het, en sy deel meer oor haar en haar man, Jean-Roger, se lewe in die wildernis. Hulle word omring deur nie net seekoeie nie, maar ook bobbejane, vlakvarke, leeus, olifante en buffels. As die stigter van die Turgwe Hippo Trust voer Paolillo die seekoeie in droogtetye, maak vrywilligers touwys en samel fondse in deur die wilde seekoeie in hulle natuurlike habitat af te neem. Hierdie versameling natuurstories klink soms salig en vol avontuur (wie wil…

HOE KIES JY ’N VERKYKER? Die Italiaanse wetenskaplike Galileo Galilei het reeds in 1609 met sy teleskoop na die kraters op die maan gekyk, maar die eerste werklik moderne “binokulêre teleskoop” is eers in 1854 deur ’n ander Italianer, Ignazio Porro, gepatenteer. Vandag is daar honderde verkykers om van te kies, met pryse wat wissel van “oulike verjaardaggeskenk” tot “goeie genugtig”. Hoe kies ’n mens dus? Die naam van die verkyker (Zeiss, Swarovski, Leica) gaan jou dalk eerste opval, maar reg langsaan die modelnaam is twee stelle syfers wat deur ’n x geskei word – byvoorbeeld 10x42. Die syfer voor die x dui die vergrotingsvermoë aan – die laksman op die boomtak wat so stip vir ’n sprinkaan staar, lyk 10 keer nader as wat jy hom met die blote…

Dis nou al amper ’n dekade sedert die Peacock-gesin na die Kaap gesemigreer het. Ons wou uit die stad uit kom – iewers waar bokkies en skilpaaie jou beddings verniel, molle jou grasperk omdolwe en ’n mens nog so dan en wan ’n verkleurmannetjie in die tuin kan bespeur. En só beland ons op Langebaan. Die eerste jaar of wat is alles nuut en vreemd, en ’n mens verkyk jou aan al die mooi dinge. Dis ’n jammerte dat daai kinderlike genot mettertyd ’n bietjie afwater. Vat nou maar die flambojante flaminke. In Gauteng het ek amper die Fortuner omgegooi soos ek rem aanslaan as ek ’n paar van dié ballerinas in ’n pannetjie gewaar het. Maar hier is hulle ’n daaglikse verskynsel. In enige watertjie, of dit nou vars,…

Het jy geweet dat vroue ’n groot rol tydens die Tweede Wêreldoorlog in Suid-Afrika gespeel het, veral ten opsigte van radarwerk? Vir dié uitgawe het die fotojoernalis Jac Kritzinger hierdie onbekende stuk geskiedenis gaan opsoek. Lees die storie op bl. 54. Wat was jou grootste uitdagings? Ek moes diep grawe om agter die kap van die byl te kom, siende dit ’n stuk geskiedenis is wat grotendeels vandag vergete is. Behalwe vir dr. Wim Myburgh se boek Woman at War is daar nie veel materiaal beskikbaar nie. En om eerstehandse inligting by van die oorlewende familie van die vegtervroue te kry, was ook nie maklik nie. Vir foto’s was baie van die radarstasies vanweë hulle afgeleë ligging moeilik om te bereik. Boonop is die meeste van hulle vervalle en deur…

Die Halley se Brokstukke-skouspel Halley is verreweg die bekendste komeet. Dié komeet het onlangs op die verste punt van sy baan om die son gaan draai, en hoewel dit eers weer in 2061 naby die son gaan wees, kry ons twee maal per jaar wel brokstukkies daarvan te sien. Terwyl ’n komeet deur die ruimte beweeg, val daar gedurig stukkies af wat dan in sy wentelbaan agterbly en saamgesleur word. Die aarde se wentelbaan kruis Halley s’n op twee plekke, wat beteken dat die aarde dan deur hierdie brokstukkies beweeg. Wanneer dit gebeur, praat ons van ’n “sterrereën”. Met ’n sterrereën sien jy baie meer meteore – in die volksmond ook bekend as “verskietende sterre”. Wat ’nsterrereën egter uitsonderlik maak, is dat dit lyk asof al die verskietende sterre uit…

Amper elke dag moet Genevieve Maasdorp vir mense beduie hoe die paaie na die /Ai-/Ais-Richtersveld-oorgrenspark toe lyk. Ook wat die toestand van die roetes in die Kgalagadi-oorgrenspark of die Namakwa- of Augrabies- of Mokalanasionale park is. En dan moet sy vir hulle gemoedsrus gee dat hulle spesifieke voertuig die mas sal opkom. “Sal ons regkom met ons Renault Duster 4x4?” “Wat van ’n Ford Everest 4x2 met diff lock en goeie tyres?” “Ons het ’n 4x4 met ’n daktent, sandplanke en winch, maar nie veel ervaring in veldry nie. Gaan ons voertuig seerkry?” As die mense maar net weet dat Genevieve, die streekskommunikasiebestuurder van Sanparke in die Noord-Kaap, al hierdie plekke met haar klein Kia Sonet besoek. “Ja, mense worry nogal baie oor die paaie,” sê Genevieve. “Ek dink besoekers…

“Suid-Afrika was die enigste land in die Gemenebes van Nasies wat tydens die Tweede Wêreldoorlog vroue as soldate opgelei het,” sê dr. Wim Myburgh waar ons in ’n koffiewinkel op Pringlebaai sit en gesels. “En nie net in een nie, maar twéé spesialiskrygsvelde.” Hy neem ’n sluk water en kyk op na die Hangklipberg wat voor ons opdoem. “Nou is dit ’n hoofstuk wat dreig om te verdwyn.” Wim, ’n afgetrede sielkundige en amateurgeskiedkundige van Pringlebaai, het die boek Women at War geskryf wat hierdie vrouesoldate se verhaal vertel. Dit was haas geen maklike taak nie. Die Unieverdedigingsmag (UVM) se argiewe van die 1940’s was maar skraal. Boonop is die vroue se deelname aan die oorlog as streng geheim geklassifiseer. Behalwe vir foto’s, karige dokumente en ’n paar staaltjies onder…

Geroosterdepeerslaai met brie Vir 6 (as bykos)Voorbereityd 20 minuteGaarmaaktyd 10 minute Jy benodig • 4 klein pere, ryp maar steeds ferm• 3 eetlepels goeie olyfolie• 1 eetlepel heuning• 5 ml mosterd (korrel of Dijon)• 2 eetlepels rooiwynasyn• sout en swartpeper• 60 g roketblare (of bros Baby Gem-slaaikoppe in kwarte gesny)• 100 g gemengde neute, gerooster en grofgekap• 1 wieletjie brie, in skyfies gesny Só maak jy 1 Sny die pere in 5 mm dik skywe. Ek behou die klokhuise, maar jy kan dit uitskep as jy verkies. Rooster die skywe in ’n riffelpan tot daar alkant mooi skroeimerkies is. Werk in sarsies tot al die skyfies gebraai is. 2 Klits die olyfolie, heuning, mosterd en asyn saam en geur na smaak met sout en peper. Rangskik die slaaiblare, warm peerskyfies,…

TOERE O ons reis na die noorde van Botswana begin in die Khama Rhino Sanctuary in Sentraal-Botswana waar ons die eerste nag deurbring voordat ons ry na die granietrotseiland Lekhubu vir ’n nag onder die sterre op die Makgadikgadipanne. Die volgende oggend kan dié wat vroeg opstaan, koffie en beskuit geniet onder kremetarte voordat die groep met ’n tweespoorpad vertrek al op die rand van die soutpanne om ons 4x4-vernuf te toets. Die groep geniet ’n ligte piekniekmiddagete op pad na die volgende kampterrein 30 km buite Maun. Die kampplek is langs die Botetirivier waar ons twee dae deurbring en die geleentheid kry om die uitgestrekte Okavangodelta en sy ekostelsel te verken, asook die plaaslike markte of, as jy wil, in die kamp ontspan voor ’n laatmiddagrit op die Boteti.…

Ek en Ernst was by die Tshokwane-piekniekplek en het toe suidwaarts op die H-10 in die rigting van Onder-Sabie gery. Ons het op die brug oor die Sabierivier gestop, en sommer in die kar gesit en kyk wat ons sien. Die eerste ding wat ons aandag getrek het, was ’n krokodil wat op ’n sandbank gelê het. Ons was al baie in die wildtuin en weet reeds: Dit help om ’n rukkie stil te staan, te luister en rond te kyk – selfs al stop jy net by iets “gewoons” soos ’n krokodil. Ek skiet met ’n Nikon D5300 en ’n Sigma 150-600 mm-lens, en het die toneel deur my kamera bespied. Dit is toe dat ek ’n tweede krokodil sien – dié slag drywend in die water. Ek het…

Dis kort ná tien in die oggend wanneer ek saam met Misha en Billy Bob fontein toe stap. Misha is ’n labrador; al hinkepink en in haar laaste dae, maar nog ywerig om saam te stap veral as daar ’n kans is dat sy kan swem – en fontein toe beteken water toe. Billy Bob is ’n rescue, meestal seker uit die borderkolliegenepoel, met ’n flambojante stert wat die janfrederike pal laat alarm maak as hy in die omtrek is – hulle dink seker hy’s ’n rooijakkals. Billy Bob is ’n besoeker uit die stad, ’n kuiergas vir die Desembervakansie; Misha bly al haar hele lewe hier in die paradys op ons plaas buite Cradock in die Oos-Kaap. Die fontein lê sowat 700 m stroomop van die opstal. By die…

Seën saam met die reën Ek droom al vir 16 jaar om die Krugerwildtuin te besoek en in Desember 2023 was ek gelukkig genoeg om uiteindelik daar uit te kom. Dit was een van die beste ervarings ooit en ek sou nooit kon droom dat die Kruger so ’n groot verskeidenheid diere het nie. Ons het leeus, hiënas, wilde honde, ’n jakkals, renosters en troppe op troppe olifante gesien. Ons het heelwat reën gekry gedurende ons besoek en dit het hárd neergestort toe ons op hierdie trop afgekom het. Ons was op die S114-pad op pad na Skukuza en het om ’n draai amper in die trop vasgery – die bul was glad nie gelukkig met ons skielike verskyning nie! Hy het na ons gestap met ore wat wapper en…

Op 3 April vier ons Wêreldnatuurlewedag! Ons vergeet soms dat Suid-Afrika ’n uitsonderlike natuurerfenis het; laat dié getalle jou geheue verfris: 19 485Die Krugerwildtuin se grondgebied in vierkante kilometer. Dis omtrent so groot soos Slowenië! Die Kruger is die 9de grootste reservaat in die wêreld en sowat 1,7 miljoen mense besoek dit per jaar. 20 000Hoeveel plantspesies daar na raming in Suid-Afrika voorkom. En ’n allemintige 9 000 hiervan groei binne die Kaapse Blommeryk. 3 000Min of meer die lengte van ons kuslyn in kilometer – van Mosambiek tot by Namibië. 850Dís hoeveel voëlspesies jy kan afmerk! 299En dís hoeveel soogdierspesies in SA voorkom. 21Die aantal nasionale parke in die land. Dit sluit natuurreservate, beskermde seegebiede en kleiner bewareas uit. Bronne bluegnu.co.za ; bookmundi.com ; sa-venues.com ; gcis.gov.za…

REIS Grense is eienaardige goed, oor die eeue heen het mense dit lukraak geskep om die belange van die groep binne die grens te beskerm en natuurlik om ander uit te hou. Kyk jy na ’n kaart van Afrika, sien jy telkens die mees dwaas van alle landsgrense: Lang, reguit lyne wat in die 1880’s deur Europese leiers getrek is sonder om stam, taal of die natuur in ag te neem. Genadiglik kan die mens party foute van die verlede regstel, en dis hoe oorgrensparke en -bewaringsgebiede tot stand kom. Lande vat hande om wildernisgebiede wat deur hulle grense geskei word as ’n eenheid te bestuur tot voordeel van die natuur én die plaaslike gemeenskappe. In Suid-Afrika is die Kgalagadi- en/Ai/Ai-Richtersveld-oorgrenspark supersterre van dié inisiatief, maar daar is nóg 10…

WEN FOTO JURIE MAREE Sony A7 IVLaowa 90 mm CA Dreamermakrolens JURIE VERTEL: Ek het hierdie foto by my huis in Centurion geneem. Dis ’n mannetjies-Diaphone mossambicensis en die mot van die bandietruspe. Daar was eers twee motte, maar een het weggegevlieg en toe spits ek my op dié outjie toe. Die agtergrond was ’n groen plankie (wat ek self gemaak het; ek het verskillende kleure vir verskillende situasies) wat ek agter die mot laat staan het. Vir ekstra beligting het ek ’n Godox AD 100 Pro-kameraflits gebruik – dit was links van die mot op ’n driepoot gemonteer. Die flits kommunikeer deur middel van ’n radiogolf met ’n beheereenheid op die kamera. Ek skiet die flits deur ’n groot wit sambreel om die lig te demp en oor ’n…

Die eerste Cruiser 70 het sy verskyning in 1984 gemaak, min of meer dieselfde tyd as die fliek Back to the Future. Klim jy agter die stuur van enige 70-Reeks, voel dit inderdaad asof jy na die 1980’s teruggevoer word. Die handvatsels, sitplekke en deurslotte laat my terugverlang na my Toyota Corolla Avante wat ek in my studentedae gery het. Gemeet teen die meeste moderne motors is die Cruiser se draaisirkel reusagtig en sy rit op teer stamperig (ons praat nog van bladvere agterlangs). Jy’t ook ’n liggaamsbouer se linkerbeen nodig om ratte te verwissel, en die 4.5 ℓ-V8-enjin het drinkgewoontes wat Oliver Reed in die skande sou steek. Maar dit alles maak nie ’n duit saak aan sy eienaars en aanhangers nie, want op rowwe grondpaaie en in die…

Laat die blote gedagte aan die N1 tussen Gauteng en Kaapstad jou saans in jou bed rondrol soos ’n natgeswete Weense worsie? Dié langpad vra vir goeie musiek (’n bietjie Gert Vlok Nel laat die kilo’s makliker verbygly...), passasiers wat vir jou droëwors voer soos jy ry, en dalk ’n blikkie Score vir die wakkerbly. Hanover in die Noord-Kaap lê mooitjies in die middel tussen Kaapstad en Johannesburg (albei is rofweg 700 km ver) wat dit ’n goeie oornagplek maak op die lang noord-suid-roete deur die binneland. Die Khoisan Karoo Conservancy is ’n aks noord van Hanover en hoewel dit net 8 km van die N1 af is, voel jy ligjare daarvandaan wanneer jy die boomryke werf binnery. Jy sal heel moontlik die eienaars, PC en Marisca Ferreira (sy anker…

REISJOERNAAL Gereelde Weg-lesers sal onthou dat ons ons Land Rover in 2016 na Suid-Amerika verskeep het en dié vasteland sedertdien al vyf keer besoek het – telkens vir drie tot vier maande op ’n slag. Ons was genadiglik tuis in Suid-Afrika toe die pandemie en grendeltyd aangebreek het, maar dit het wel die reisplanne wat ons in daardie stadium gehad het, omvergewerp. Ons kon eers teen Mei 2022 terugkeer na Peru, waar die Landie steeds was. Ons het toe noordwaarts gery, al met die Andesgebergte langs en vinnig in Ecuador gedraai voordat ons terug is na Peru en die Landie in ’n stoorplek buite die stad Tumbes toegesluit het. Tydens daardie kort besoek het Ecuador se biodiversiteit ons egter só beïndruk dat ons besluit het om dié land in April…

Op Dag 3 van die Walvis-slenterstaproete (5 dae, 55 km) in die De Hoop-natuurreservaat naby Bredasdorp stap jy kuslangs van die Noetsie-oornaghutte na die Hamerkop-hut. Van Junie tot November trek honderde suidelike noorkapperwalvisse hier saam om te paar en kleintjies te kry. Op ’n sensusvlug in 2023 deur Jean Tresfon en dr. Els Vermeulen is altesame 587 walvisse langs die De Hoop-kuslyn − tussen Koppie Alleen en Kaap Infanta − getel! Hier kyk Verna Jooste van Kaapstad uit oor die see naby Stilgat, waar stappers gewoonlik rus, swem en in ’n grot gaan loer (bring jou flits!). Lees meer oor die Walvisroete by capenature.co.za en dehoopcollection.com…